تحولات اخیر در حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر در اروپا و خاورمیانه با تمرکز بر انرژی بادی، خورشیدی و بیومس

در پی تشدید بحران‌های اقلیمی، وابستگی به منابع انرژی فسیلی، و ضرورت‌های ژئوپلیتیکی ناشی از جنگ اوکراین، اتحادیه اروپا در ماه می ۲۰۲۵ مجموعه‌ای از سیاست‌ها و اقدامات بلندپروازانه را برای تسریع گذار به انرژی‌های پاک و تجدیدپذیر آغاز کرده است. این گام های عملی نه‌تنها بر تسهیل قوانین و حذف موانع اداری تمرکز دارند، بلکه شامل سرمایه‌گذاری‌های گسترده، بازطراحی بازار برق، و گسترش پروژه‌های فرامرزی در حوزه انرژی سبز نیز می‌شوند. در ادامه، مروری خواهیم داشت بر مهم‌ترین تحولات و برنامه‌های اعلام‌شده توسط نهادهای اروپایی در این مسیر.

اتحادیه اروپا؛ تسهیل قوانین، تقویت زیرساخت‌ها و سرمایه‌گذاری گسترده برای شتاب در حوزه بهره برداری از انرژی‌های پاک
به گزارش سپهران کابل فیدار؛ در روزهای اخیر، اتحادیه اروپا گام‌های مهمی برای تسریع در گذار به انرژی‌های تجدیدپذیر برداشته است. طبق گزارش رویترز (8 می 2025)، کشورهای عضو به دنبال تدوین مقررات جدید برای تسهیل فرآیندهای صدور مجوز، کاهش موانع اداری و حذف پیچیدگی‌های قانونی هستند که مانع اجرای سریع پروژه‌های سبز می‌شود. این اقدامات در پاسخ به بحران انرژی پس از جنگ اوکراین و همچنین تعهدات اقلیمی اتحادیه در چارچوب پیمان سبز اروپا انجام می‌شود.
کمیسیون اروپا هم‌اکنون در حال نهایی‌سازی طرح راهبردی «REPowerEU» است؛ برنامه‌ای کلان که هدف آن قطع کامل وابستگی به سوخت‌های فسیلی روسیه از طریق گسترش انرژی‌های تجدیدپذیر است. در همین راستا، قوانین بازار برق اتحادیه بازنگری خواهد شد تا اولویت بیشتری به برق تولیدی از منابع تجدیدپذیر داده شود. هدف از این تغییر، افزایش اطمینان سرمایه‌گذاران و تسریع روند توسعه پروژه‌های سبز در سراسر قاره است.
از جمله گام های عملی، کمیسیون اروپا با مشارکت بانک توسعه آلمان (KfW) و نهاد تأمین مالی DEG، یک بسته تضمینی به ارزش ۳۰۰ میلیون یورو را برای سرمایه‌گذاری در پروژه‌های انرژی پاک در خاورمیانه و شمال آفریقا تصویب کرده است. این پروژه‌ها شامل نیروگاه‌های بادی، خورشیدی و زیرساخت‌های هیدروژن سبز است و با هدف کاهش ریسک سرمایه‌گذاری، جذب منابع مالی خصوصی و تقویت پیوندهای انرژی فرامرزی طراحی شده‌اند.
همزمان نهاد یورو اکلتریک، نماینده شرکت‌های برق اروپایی، هشدار داده است که شبکه‌های برق اروپا—با میانگین سنی بیش از ۴۰ سال—در وضعیت فرسودگی قرار دارند. طبق گزارش یورو الکتریک این شبکه‌ها پاسخگوی انتقال گسترده برق از منابع پراکنده تجدیدپذیر نیستند. برای تطبیق زیرساخت‌ها با رشد تصاعدی انرژی خورشیدی و بادی، تا سال ۲۰۵۰ به بیش از دو تریلیون یورو سرمایه‌گذاری نیاز است. صندوق سرمایه‌گذاری ملی در بریتانیا ۶۰۰ میلیون پوند (معادل حدود ۷۰۰ میلیون یورو) به شرکت توزیع برق «ایبردرولا» اختصاص داده است تا شبکه انتقال برق در جزایر بریتانیا به‌روزرسانی و ظرفیت آن متناسب با تولید تجدیدپذیر آینده افزایش یابد. این اقدام بخشی از تلاش‌های ملی بریتانیا برای هماهنگی با اهداف اقلیمی و توسعه زیرساخت‌های سبز به شمار می‌رود.
در فرانسه نیز اپراتور رسمی شبکه برق این کشور، با شرکت‌های مطرح تولیدکننده کابل های تخصصی انرژی های تجدید پذیر و تجهیزات زیربنایی از جمله «نکسانس، پریسمیان و «ان.ک.تی قراردادهایی با مبالغ کلان چند میلیارد یورویی امضا کرده است. بر اساس این قراردادها، هزاران کیلومتر خط انتقال فشار قوی زیرزمینی برای اتصال مزارع بادی دریایی به شبکه سراسری برق احداث خواهد شد. این پروژه به‌عنوان یکی از مهم‌ترین طرح‌های انتقال سبز اروپا شناخته می‌شود و نقشی کلیدی در ادغام انرژی‌های تجدیدپذیر در شبکه ایفا خواهد کرد.

نقش ترکیه در گذار انرژی و پیوندهای آن با چشم‌انداز اروپا
در کنار تلاش‌های اتحادیه اروپا، ترکیه نیز گام‌های بلندی در مسیر توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر برداشته است. رجب طیب اردوغان رئیس‌جمهور ترکیه، در تاریخ ۷ می ۲۰۲۵ اعلام کرد که ظرفیت تجمیعی انرژی بادی و خورشیدی کشور تا سال ۲۰۳۵ به ۱۲۰ هزار مگاوات خواهد رسید. این هدف بلندپروازانه با سرمایه‌گذاری تقریبی ۸۰ میلیارد دلار پشتیبانی خواهد شد. همچنین دولت ترکیه وعده داده که روند صدور مجوز پروژه‌های انرژی سبز را از ۴۸ ماه به ۱۸ ماه کاهش دهد تا زیرساخت‌های جدید با سرعت بیشتری به بهره‌برداری برسند.
بر اساس گزارش ها تا مارس ۲۰۲۵، ظرفیت نصب‌شده کل کشور به حدود ۱۱۸ گیگاوات رسید که حدود ۶۰ درصد آن را منابع تجدیدپذیر تشکیل می‌دهند. ظرفیت انرژی خورشیدی ترکیه اکنون به بیش از ۲۱.۸ گیگاوات رسیده، در حالی که در سال ۲۰۰۵ این رقم صفر بود. با توجه به پیش‌بینی دولت مبنی بر افزایش ۵۰ درصدی تقاضای برق تا سال ۲۰۳۵، ترکیه انرژی‌های تجدیدپذیر را نه‌تنها به‌عنوان عامل پایداری محیط‌زیستی، بلکه به‌عنوان ابزاری راهبردی برای تبدیل‌شدن به صادرکننده خالص انرژی در منطقه در نظر گرفته است. رویکرد ترکیه در زمینه توسعه انرژی‌های سبز، با اهداف اتحادیه اروپا در چارچوب REPowerEU هم‌راستا بوده و می‌تواند مبنایی برای همکاری منطقه‌ای در زمینه انتقال فناوری، خطوط انتقال فرامرزی و پروژه‌های مشترک هیدروژن سبز باشد.
حمایت هدفمند اروپا از توسعه انرژی‌های پاک در خاورمیانه و شمال آفریقا
اتحادیه اروپا با همکاری نهادهای بین‌المللی، از جمله بانک توسعه آلمان و صندوق‌های تخصصی، مجموعه‌ای از ضمانت‌نامه‌های سرمایه‌گذاری برای پروژه‌های انرژی پاک در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا فراهم کرده است. این اقدامات بخشی از سیاست همسایگی سبز محسوب می‌شود و هدف آن کاهش شکاف انرژی، تسریع انتقال به اقتصاد کم‌کربن و ایجاد اشتغال در صنایع سبز است.
نمونه‌هایی از این پروژه‌ها شامل آغاز ساخت مجتمع ۱/۱ گیگاواتی برق خورشیدی با باتری ذخیره‌ساز ۲۰۰ مگاوات‌ساعتی در مصر توسط شرکت نروژی Scatec است. همچنین عراق مناقصه‌هایی برای احداث حدود ۳ گیگاوات نیروگاه خورشیدی و بادی اعلام کرده که اولین گام در مسیر گذار انرژی این کشور محسوب می‌شود. عربستان نیز با واردات ۱۲۰ واحد باتری بزرگ از شرکت BYD چین (ظرفیت مجموع ۱۲/۵ گیگاوات‌ساعت)، پروژه ملی ذخیره‌سازی انرژی در شبکه سراسری را کلید زده است.
این پروژه‌ها علاوه بر اهمیت زیست‌محیطی، از منظر ژئوپلیتیکی نیز دارای اهمیت هستند، چرا که باعث وابستگی متقابل انرژی میان اروپا و کشورهای جنوبی مدیترانه شده و امنیت عرضه انرژی را برای هر دو سوی این مشارکت تقویت می‌کند.

استفاده از این مطلب با ذکر منبع مجاز است.
تهیه شده توسط بخش رسانه ای سپهران زرحدید فیدار- سپهران کابل فیدار