تیم رسانهای سپهران کابل فیدار ــ پریسمین (Prysmian) و ریوتینتو (Rio Tinto) برای تأمین کابلهای برق آلومینیومی کمکربن یک دیتاسنتر آمازون در ایالت اوهایو آمریکا همکاری میکنند. آلومینیوم مورد استفاده با فناوری آند خنثی ELYSIS تولید میشود؛ فناوریای که بهگفته مجریان پروژه، انتشار مستقیم گازهای گلخانهای در مرحله ذوب را حذف و بهجای دیاکسیدکربن، اکسیژن آزاد میکند. این پروژه نخستین کاربرد شناختهشده چنین آلومینیومی در کابلکشی یک دیتاسنتر است.
به نوشته خبرگزاری رویترز ، کابلها در کارخانه پریسمین در شهر سدالیا در ایالت میزوری تولید و برای یکی از دیتاسنترهای آمازون در اوهایو تأمین خواهند شد. آلومینیوم این کابلها با فناوری ELYSIS ساخته میشود؛ روشی که یکی از آلایندهترین بخشهای فرایند سنتی ذوب آلومینیوم را هدف قرار داده است. در کارخانههای متعارف، آندهای کربنی طی فرایند الکترولیز مصرف میشوند و واکنش آنها با اکسیژن موجود در آلومینا، دیاکسیدکربن تولید میکند.
در فناوری آند خنثی، آند کربنی با مادهای بادوام و غیرمصرفی جایگزین میشود. به همین دلیل، واکنش الکترولیز بهجای تولید مستقیم دیاکسیدکربن، اکسیژن آزاد میکند. این تغییر میتواند انتشار مستقیم مرحله ذوب را به میزان چشمگیری کاهش دهد؛ بخشی که سهم مهمی در ردپای کربن آلومینیوم اولیه دارد.
بااینحال، تعبیر «آلومینیوم بدون کربن» درباره کل زنجیره تولید دقیق نیست. استخراج بوکسیت، تبدیل آن به آلومینا، تولید برق، حمل مواد اولیه، نورد یا کشش فلز و ساخت کابل همچنان میتوانند انتشار گازهای گلخانهای داشته باشند. مزیت ELYSIS مشخصاً حذف انتشار مستقیم ناشی از مصرف آند کربنی در مرحله ذوب است و میزان نهایی کاهش ردپای کربن به منبع برق و دیگر مراحل زنجیره تأمین نیز بستگی دارد.
اهمیت پروژه فقط به فناوری تولید آلومینیوم محدود نمیشود. دیتاسنترها برای انتقال حجم بالای برق میان شبکه، پست، تجهیزات توزیع، سامانههای پشتیبان و مجموعه سرورها به مقدار زیادی کابل و هادی نیاز دارند. گسترش سریع زیرساختهای رایانش ابری و هوش مصنوعی نیز تقاضا برای برق، خطوط انتقال و تجهیزات الکتریکی را افزایش داده است.
تا امروز بخش زیادی از بحث زیستمحیطی دیتاسنترها بر مصرف برق و نوع منبع تأمین آن متمرکز بود؛ اما همکاری پریسمین و ریوتینتو توجه را به «کربن نهفته» در تجهیزات نیز جلب میکند. کربن نهفته شامل انتشار ایجادشده هنگام استخراج مواد، تولید فلز، ساخت تجهیزات و انتقال آنها تا محل پروژه است.
استفاده از آلومینیوم کمکربن در کابل نشان میدهد شرکتهای فناوری بهتدریج تنها برق مصرفی دیتاسنتر را محاسبه نمیکنند و منشأ مواد مورد استفاده در زیرساخت را نیز زیر نظر میگیرند. این تغییر میتواند از تولیدکنندگان کابل بخواهد اطلاعات دقیقتری درباره منبع فلز، انرژی مصرفشده در تولید و میزان انتشار هر محصول ارائه کنند.
آلومینیوم به دلیل وزن کمتر و هزینه معمولاً پایینتر نسبت به مس، در برخی کابلهای قدرت، هادیهای انتقال و شبکههای توزیع کاربرد گستردهای دارد. بااینحال، رسانایی الکتریکی آن از مس کمتر است و برای انتقال جریان مشابه معمولاً به سطح مقطع بزرگتری نیاز دارد. انتخاب میان مس و آلومینیوم به طراحی شبکه، وزن، فضای نصب، قیمت فلز و الزامات فنی پروژه بستگی دارد.
ورود آلومینیوم تولیدشده با آند خنثی به صنعت کابل میتواند ویژگی تازهای را نیز وارد رقابت کند: میزان انتشار کربن مواد اولیه. در این شرایط، قیمت، رسانایی و دوام همچنان مهماند؛ اما خریداران بزرگ ممکن است ردپای کربن قابلاندازهگیری و قابلیت رهگیری فلز را نیز به اسناد مناقصه و قراردادهای تأمین اضافه کنند.
پریسمین و ریوتینتو همکاری خود در زمینه توسعه زنجیره تأمین آلومینیوم کمکربن را در مارس ۲۰۲۶ اعلام کرده بودند. پروژه دیتاسنتر اوهایو نخستین نمونه عملی شناختهشده این همکاری در زیرساخت دیجیتال است و میتواند زمینه استفاده از چنین کابلهایی را در پروژههای دیگر فراهم کند.
آمازون وبسرویسز (AWS) نیز این اقدام را بخشی از مسیر خود برای رسیدن به انتشار خالص صفر تا سال ۲۰۴۰ معرفی کرده است. استفاده آزمایشی در یک پروژه واقعی به شرکتها امکان میدهد علاوه بر میزان انتشار، عملکرد فنی، قابلیت تولید در مقیاس صنعتی، هزینه و الزامات کنترل کیفیت این نوع کابل را ارزیابی کنند.
اگر فناوری آند خنثی بتواند از مرحله آزمایشی به تولید گسترده برسد، بازار آن به دیتاسنترها محدود نخواهد ماند. شبکههای برق، نیروگاههای تجدیدپذیر، ساختمانهای بزرگ، حملونقل برقی و دیگر پروژههای زیرساختی نیز میتوانند متقاضی کابلهای ساختهشده از آلومینیوم کمکربن باشند.
پروژه مشترک پریسمین، ریوتینتو و آمازون هنوز به معنای تغییر فراگیر بازار کابل نیست؛ اما یک نشانه مهم محسوب میشود: شرکتهای بزرگ فناوری در حال انتقال الزامات کاهش انتشار از برق مصرفی به مواد اولیه و تجهیزاتاند. برای صنعت سیموکابل، این روند میتواند منشأ فلز و کربن نهفته محصول را بهاندازه مشخصات فنی آن در تصمیم خریداران بزرگ مؤثر کند.
تهیهشده توسط تیم رسانهای سپهران کابل فیدار؛
استفاده از مطالب با ذکر منبع مجاز است.